Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, khi đã phát cơn dại thì không thể điều trị khỏi, tỷ lệ tử vong là 100%. Bệnh dại có nguy cơ lan rộng ngoài cộng đồng nếu không có những biện pháp can thiệp kịp thời và đồng bộ. Biện pháp phòng ngừa bệnh dại tốt nhất là không để bị chó, mèo cắn, đồng thời chủ động tiêm ngừa vắc-xin dại sớm, đủ liều và đúng lịch.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm thế giới có khoảng 59.000 người tử vong và hơn 10 triệu người phải tiêm vắc-xin phòng dại tại hơn 150 quốc gia, trong đó 95% các ca xảy ra ở châu Phi và châu Á. Đông Nam Á là điểm nóng của bệnh dại do lượng chó thả rông lớn, tỷ lệ tiêm phòng thấp, cùng với việc buôn bán thịt chó, mèo vẫn diễn ra. Trẻ em và người dân nông thôn chiếm tỷ lệ cao trong số các ca tử vong.
Tại Việt Nam, số liệu từ Bộ Y tế cho thấy mỗi năm nước ta ghi nhận hàng chục trường hợp tử vong do bệnh dại. Nguồn lây chủ yếu đến từ chó, mèo nuôi. Nguyên nhân tử vong phần lớn xuất phát từ tâm lý chủ quan, người dân không đi tiêm phòng sau khi bị động vật cắn, hoặc tự ý điều trị bằng các phương pháp chưa được kiểm chứng như thuốc Đông y. Bên cạnh đó, trẻ em khi bị chó, mèo cào, cắn thường sợ hãi và giấu kín, không báo cho người lớn biết. Nếu không áp dụng các biện pháp dự phòng khẩn cấp, người bị phơi nhiễm gần như không có cơ hội sống sót một khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 40 trường hợp tử vong do bệnh dại tại 18 tỉnh, thành phố, giảm 6 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025 (46 trường hợp). Trong đó, các địa phương có số ca tử vong cao nhất gồm Tây Ninh (8 ca), TP. Hồ Chí Minh(5 ca), Vĩnh Long và Lào Cai (4 ca), tiếp sau là Đồng Nai, Gia Lai, Quảng Ngãi và Đắk Lắk với mỗi tỉnh 2 ca…
Ngành Y tế khuyến cáo mọi người dân khi bị chó, mèo cắn hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất để tiêm vắc xin phòng dại, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà.
Riêng tại tỉnh Gia Lai, theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh, từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 2 trường hợp mắc và tử vong do bệnh dại, giảm 3 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025 (5 trường hợp). Trong đó, 1 trường hợp đã tiêm huyết thanh và vắc-xin, 1 trường hợp không tiêm chủng sau phơi nhiễm.
Theo thông tin từ Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh, toàn tỉnh hiện có 351.634 con chó, mèo. Tuy nhiên trong 6 tháng đầu năm, địa phương mới chỉ tiêm phòng dại được 5.062 liều. Tình trạng tiêm phòng dại cho đàn vật nuôi còn thấp so với chỉ tiêu tối thiểu là 80% tổng đàn. Nguyên nhân là do người dân chưa chủ động tiêm phòng cho vật nuôi, đồng thời tình hình chó, mèo nuôi thả rông, không đeo rọ mõm vẫn còn phổ biến.
Nhằm chủ động kiểm soát dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe nhân dân, ngành Y tế khuyến cáo chủ nuôi phải nâng cao ý thức trách nhiệm trong công tác phòng, chống bệnh dại. Việc tiêm phòng vắc-xin đầy đủ, định kỳ cho chó, mèo theo hướng dẫn của cơ quan thú y là biện pháp phòng bệnh quan trọng và hiệu quả nhất để loại trừ vi rút dại ngay từ nguồn động vật.
Đồng thời, các hộ gia đình cần quản lý chặt chẽ vật nuôi, tuyệt đối không thả rông chó, mèo ra nơi công cộng. Khi đưa chó ra ngoài, bắt buộc phải có xích giữ, người dắt và đeo rọ mõm theo quy định. Việc này không chỉ thể hiện trách nhiệm với cộng đồng mà còn hạn chế tối đa nguy cơ lây lan dịch bệnh. Trường hợp để vật nuôi cắn người gây hậu quả nghiêm trọng, chủ nuôi sẽ phải bồi thường thiệt hại hoặc bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Đặc biệt, người dân tuyệt đối không chủ quan khi tiếp xúc với chó, mèo nghi mắc bệnh. Những người đang có vết thương hở trên da không được tham gia giết mổ, sơ chế hoặc chế biến thịt chó mèo để tránh nguy cơ vi rút dại xâm nhập trực tiếp qua các tổn thương trên cơ thể.
Trong trường hợp bị chó, mèo cắn hoặc cào, người bị phơi nhiễm cần ngay lập tức rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy bằng xà phòng liên tục trong ít nhất 15 phút. Sau đó, sát trùng lại bằng cồn hoặc các dung dịch sát khuẩn phù hợp, kịp thời đến cơ sở y tế gần nhất để khám, tư vấn và tiêm vắc-xin phòng dại, huyết thanh kháng dại; tuyệt đối không tự điều trị tại nhà.
Hiện nay, tiêm phòng vắc-xin dại cho đàn chó, mèo là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Việc duy trì tiêm phòng thường xuyên không chỉ tạo nên "vành đai miễn dịch" an toàn mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và ngăn chặn bệnh dại lây truyền sang người. Chính vì vậy, mỗi người dân hãy chủ động tiêm phòng vắc-xin cho chó, mèo và trang bị kỹ năng xử trí đúng cách khi bị chó, mèo cắn để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng./.
Tác giả bài viết:
Thu Loan (Khoa Truyền thông - GDSK - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật)
