Theo thông tin từ Bộ Y tế, bệnh do virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A, có mức độ nguy hiểm rất cao, với tỷ lệ tử vong từ 40–75% ở các trường hợp nhập viện. Bệnh có thể lây truyền từ động vật sang người (đặc biệt là dơi ăn quả), hoặc tiếp xúc với thực phẩm nhiễm virus và cũng có thể lây từ người sang người. Hiện nay, bệnh chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu.
Hình ảnh minh hoạ
Từ ngày 27/12/2025 đến 26/01/2026, tại bang Tây Bengal (Ấn Độ) đã ghi nhận 05 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh, trong đó có 02 ca được xét nghiệm khẳng định. Tính đến ngày 26/01/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah, tuy nhiên nguy cơ xâm nhập và lây lan dịch bệnh là hiện hữu, đòi hỏi các cấp, các ngành và người dân không được chủ quan.
Trước tình hình trên, ngày 25 tháng 01 năm 2026 Sở Y tế Gia Lai có Công văn Số: 680/SYT-NVY về việc chủ động công tác phòng, chống dịch bệnh do virus Nipah. Đồng thời yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương triển khai các nội dung sau:
Đối với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, chủ động theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên thế giới và trong nước theo các thông báo của Bộ Y tế, kịp thời tham mưu Sở Y tế triển khai các biện pháp đáp ứng phù hợp. Tăng cường công tác kiểm dịch y tế biên giới; giám sát chặt chẽ người nhập cảnh từ các vùng có dịch, đặc biệt là người trở về từ Ấn Độ trong vòng 14 ngày, tại Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh và Cảng Quy Nhơn; kịp thời tổ chức cách ly, theo dõi các trường hợp có triệu chứng nghi ngờ nhiễm vi rút Nipah. Chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan trong việc điều tra, xác minh các trường hợp nghi ngờ tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và trong cộng đồng. Chuẩn bị sẵn sàng nhân lực, trang thiết bị; thực hiện việc thu thập, bảo quản và vận chuyển bệnh phẩm bảo đảm an toàn sinh học theo quy định; thông tin và gửi mẫu đến Viện Pasteur Nha Trang và Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên để hỗ trợ xét nghiệm, chẩn đoán xác định.
Các Trung tâm Y tế trực thuộc Sở, chủ động phối hợp với UBND các xã, phường triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh do virus Nipah trên địa bàn.Hướng dẫn các Trạm Y tế tăng cường giám sát, phát hiện sớm và theo dõi sức khỏe các trường hợp đến/về địa phương từ vùng có dịch; kịp thời báo cáo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật khi phát hiện trường hợp nghi ngờ để phối hợp xử lý theo quy định.Tăng cường công tác giám sát, hỗ trợ chuyên môn cho các Trạm Y tế, căn cứ tình hình dịch bệnh tại khu vực được phân công theo dõi để kịp thời chỉ đạo, đôn đốc các Trạm Y tế triển khai kịp thời các biện pháp phòng, chống dịch bệnh.
Đối với các cơ sở khám, chữa bệnh, nâng cao cảnh giác, chuẩn bị sẵn sàng khu vực cách ly, trang thiết bị, thuốc men để cấp cứu và điều trị hỗ trợ tích cực cho bệnh nhân do hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin phòng bệnh. Các trường hợp có triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cần chủ động thông báo cho Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh để phối hợp lấy mẫu xét nghiệm virus Nipah, đảm bảo đúng quy định an toàn sinh học.
Để chủ động phòng, chống dịch bệnh do virus Nipah,Bộ Y tế khuyến cáo người dân không chủ quan, cần thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống dịch bệnh do virus Nipah sau:
1. Hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do vi rút Nipah nếu không thực sự cần thiết.
2. Tự theo dõi sức khỏe, trong vòng 14 ngày kể từ khi về từ vùng dịch, nếu có các triệu chứng như: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.
3. Đảm bảo vệ sinh thực phẩm: thực hiện "Ăn chín, uống sôi", rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến).
4. Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật.
5. Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vật phẩm ô nhiễm từ người bệnh; cần sử dụng khẩu trang, găng tay và đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ, mắc bệnh, sau đórửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.

Vì một tương lai an toàn – khỏe mạnh, mỗi người dân hãy nâng cao ý thức phòng bệnh, chấp hành nghiêm các khuyến cáo của ngành Y tế; phát hiện sớm – báo ngay – xử lý kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ. Sự chủ động của mỗi cá nhân là yếu tố quan trọng góp phần ngăn chặn nguy cơ xâm nhập và lây lan dịch bệnh do virus Nipah, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
 

Tác giả bài viết: Nguyễn Chung (Khoa Truyền thông GDSK)