Trong những tháng gần đây, tình hình sốt xuất huyết Dengue (SXHD) trên địa bàn tỉnh Gia Lai có chiều hướng gia tăng, nhất là trong thời điểm mùa mưa – điều kiện thuận lợi để muỗi truyền bệnh sinh sản và phát triển. Trước nguy cơ dịch bệnh tiếp tục diễn biến phức tạp, ngành Y tế Gia Lai đang tập trung triển khai Chiến dịch cao điểm phòng, chống SXHD năm 2026, với trọng tâm kiểm soát véc-tơ truyền bệnh, xử lý triệt để các ổ dịch và nâng cao ý thức chủ động phòng bệnh của người dân.
Tính từ đầu năm đến ngày 12/8/2026, toàn tỉnh ghi nhận 4.550 ca mắc SXHD, tăng 3.072 ca so với cùng kỳ năm 2025 (1.478 ca), không ghi nhận trường hợp tử vong. Các địa phương có số ca mắc cao gồm Pleiku 880 ca, Chư Prông 607 ca, Krông Pa 318 ca, Chư Pứh 305 ca, Đức Cơ 264 ca và Phú Thiện 229 ca, cùng một số địa phương khác.
Toàn tỉnh ghi nhận 275 ổ dịch, giảm 12 ổ dịch so với cùng kỳ năm 2025 (287 ổ dịch). Tuy số ổ dịch giảm, số ca mắc vẫn tăng cao, cho thấy nguy cơ lây lan SXHD trên địa bàn còn đáng lo ngại và công tác phòng, chống dịch cần tiếp tục được triển khai quyết liệt, đồng bộ.
Tại khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai, số ca mắc SXHD trong năm 2026 đang có xu hướng tăng nhanh. Qua giám sát, chỉ số bọ gậy sau xử lý tại một số địa phương vẫn ở mức cao, vượt ngưỡng nguy cơ, cho thấy việc diệt lăng quăng, bọ gậy tại một số nơi chưa đạt yêu cầu. Trong điều kiện mùa mưa, môi trường thuận lợi cho véc-tơ truyền bệnh phát triển, nguy cơ dịch tiếp tục lan rộng nếu các biện pháp phòng, chống không được duy trì thường xuyên.
Trong khi đó, mùa mưa những tháng cuối năm cũng tiềm ẩn nguy cơ gia tăng số ca mắc tại khu vực phía Đông tỉnh. Vì vậy, chủ động giám sát, phát hiện sớm và xử lý triệt để các ổ dịch, đồng thời tăng cường vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy tại hộ gia đình và cộng đồng là những giải pháp quan trọng để hạn chế sự phát sinh, lây lan của bệnh.
Trước diễn biến của bệnh SXHD, Sở Y tế tỉnh Gia Lai đã ban hành Kế hoạch triển khai Chiến dịch cao điểm phòng, chống SXHD năm 2026 trên phạm vi toàn tỉnh, nhằm chủ động khống chế dịch bệnh, giảm số ca mắc, hạn chế tử vong và ngăn ngừa nguy cơ bùng phát trên diện rộng.
Chiến dịch được triển khai từ tháng 8 đến hết tháng 12/2026 tại tất cả các xã, phường trên địa bàn tỉnh. Mục tiêu đặt ra là 100% xã, phường tổ chức vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy; 100% địa bàn có ổ dịch đang hoạt động hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao triển khai phun hóa chất diệt muỗi chủ động và xử lý ổ dịch theo quy định.
Các địa phương phấn đấu đưa chỉ số BI (Breteau) xuống dưới 10 và chỉ số DI (mật độ muỗi) xuống dưới 0,2; đồng thời bảo đảm 100% hộ gia đình tại địa bàn triển khai được tuyên truyền, vận động tham gia chiến dịch, chủ động vệ sinh môi trường và loại bỏ các vật chứa nước có nguy cơ phát sinh lăng quăng, bọ gậy.
Theo kế hoạch, chiến dịch diệt lăng quăng, bọ gậy được tổ chức tại 36 xã, phường đang có dịch, ít nhất 2 đợt/năm. Đợt 1 triển khai ngay sau khi ban hành kế hoạch và hoàn thành chậm nhất trước ngày 20/8/2026; đợt 2 thực hiện trong tháng 10 và tháng 11/2026.
Hoạt động diệt lăng quăng, bọ gậy phải hoàn thành trước đợt phun hóa chất ít nhất 1 ngày, đồng thời thực hiện giám sát sau xử lý nhằm duy trì chỉ số BI dưới 10. Đối với địa bàn đang có ổ dịch, việc diệt lăng quăng, bọ gậy được duy trì hằng tuần để chủ động loại bỏ các điểm sinh sản của muỗi truyền bệnh.
Song song với đó, các địa phương tổ chức phun hóa chất diệt muỗi chủ động, ưu tiên những khu vực có ổ dịch, ca bệnh xuất hiện liên tục hoặc có chỉ số muỗi, bọ gậy cao. Đợt phun đầu tiên phải hoàn thành chậm nhất trước ngày 25/8/2026. Việc phun hóa chất được thực hiện theo chỉ định chuyên môn, kết hợp giám sát các chỉ số véc-tơ trước và sau xử lý để đánh giá hiệu quả.
Để chiến dịch đạt hiệu quả, Sở Y tế yêu cầu các đơn vị y tế phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, các ban, ngành, đoàn thể, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và cộng đồng.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh thành lập các đoàn kiểm tra, giám sát tại các khu vực, xã, phường được lựa chọn; tập trung kiểm tra công tác chuẩn bị, diệt lăng quăng, bọ gậy, phun hóa chất chủ động và xử lý ổ dịch; đánh giá tiến độ, kết quả thực hiện, kịp thời ghi nhận khó khăn, tồn tại và đề xuất giải pháp khắc phục. Kết quả kiểm tra, giám sát được tổng hợp, đánh giá để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.
UBND các xã, phường chủ động xây dựng kế hoạch phù hợp với tình hình thực tế; kiện toàn đội xung kích diệt bọ gậy, tổ giám sát; tăng cường kiểm tra, xử lý tại những khu vực có nguy cơ cao như công trường xây dựng, khu nhà trọ, nhà bỏ trống, trường học và khu vực công cộng.
Cán bộ Y tế TTYT Đức Cơ phun hoá chất phòng, chống dịch bệnh Sốt xuất huyết.
Cùng với các biện pháp chuyên môn, truyền thông được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chiến dịch, nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy người dân chủ động tham gia phòng, chống SXHD.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh xây dựng các sản phẩm truyền thông đa dạng như infographic, video clip, audio clip, tờ rơi, bài phát thanh; đồng thời phối hợp với các cơ quan báo chí tăng cường tin, bài, phóng sự phản ánh tình hình và hoạt động phòng, chống SXHD tại các địa phương.
Tại các xã, phường, thông tin phòng bệnh được truyền tải trực tiếp đến từng hộ gia đình, nhất là những khu vực đang có ổ dịch hoặc số ca mắc cao. Người dân được khuyến cáo dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để kiểm tra, xử lý các dụng cụ chứa nước, thu gom phế thải, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi; đậy kín và thường xuyên cọ rửa dụng cụ chứa nước; lật úp các vật dụng không sử dụng; chủ động diệt lăng quăng, bọ gậy và thực hiện các biện pháp phòng tránh muỗi đốt.
Bên cạnh công tác dự phòng, ngành Y tế tiếp tục củng cố năng lực thu dung và điều trị, chủ động ứng phó với các trường hợp bệnh diễn biến nặng. Các cơ sở
khám, chữa bệnh thực hiện sàng lọc, phân loại người bệnh ngay từ khoa Khám bệnh; theo dõi sát người bệnh điều trị nội trú; chuẩn bị đầy đủ thuốc, vật tư, trang thiết bị và dịch truyền, sẵn sàng xử trí kịp thời các trường hợp có dấu hiệu chuyển nặng.
Với sự triển khai đồng bộ từ giám sát dịch tễ, vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy, phun hóa chất, truyền thông nâng cao nhận thức đến củng cố năng lực thu dung, điều trị, Chiến dịch cao điểm phòng, chống SXHD năm 2026 thể hiện quyết tâm của ngành Y tế, chính quyền các cấp và cộng đồng trong chủ động kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Phòng, chống SXHD không chỉ là nhiệm vụ của ngành Y tế mà cần sự tham gia thường xuyên của mỗi gia đình và cộng đồng. Mỗi hộ gia đình chủ động diệt lăng quăng, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi; mỗi người dân chủ động phòng bệnh chính là góp phần ngăn chặn SXHD, bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.
Tác giả bài viết:
Nguyễn Chung (Khoa Truyền thông GDSK – CDC
