Với tốc độ lây lan nhanh qua đường giọt bắn và tiếp xúc bề mặt, Virus hợp bào hô hấp (RSV) được xác định là tác nhân của hơn 60% các trường hợp nhiễm trùng hô hấp cấp tính ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và chủ động dự phòng là "chìa khóa" giúp bảo vệ trẻ khỏi các biến chứng nguy hiểm của căn bệnh này.
Diễn tiến nhanh và hệ lụy kéo dài
Bệnh do RSV ở giai đoạn khởi phát thường có biểu hiện không điển hình, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý đường hô hấp trên thông thường như: sổ mũi, hắt hơi, ho, sốt và chán ăn. Tuy nhiên, đối với trẻ dưới 1 tuổi, bệnh có khả năng diễn tiến nặng rất nhanh chóng chỉ trong vòng 2-3 ngày kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Khi virus tấn công sâu vào đường hô hấp dưới, trẻ sẽ xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như thở nhanh, khò khè, khó thở, và có thể có những cơn ngưng thở, buộc phải can thiệp y tế khẩn cấp.
Đáng lo ngại, hậu quả của RSV không chỉ dừng lại ở một đợt ốm. Nếu bị bệnh nặng do RSV, trẻ có nguy cơ đối mặt với tình trạng khò khè tái đi tái lại, hen suyễn, và giảm chức năng phổi lâu dài. Theo một nghiên cứu được ghi nhận, trẻ mắc viêm tiểu phế quản do RSV trong 6 tháng đầu đời có nguy cơ sử dụng kháng sinh cao hơn 24% trong 6 tháng tiếp theo so với những trẻ không mắc bệnh. Tình trạng lạm dụng kháng sinh không tiêu diệt được virus mà còn làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc trong cộng đồng.
Bảo vệ trẻ trong "thời điểm vàng"
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, do đặc điểm sinh lý non nớt, năm đầu đời là thời điểm then chốt trẻ cần được bảo vệ tuyệt đối khỏi RSV. Không thể dự đoán chính xác trẻ nào sẽ diễn tiến thành ca bệnh nặng, do đó dự phòng chủ động cho tất cả trẻ dưới 1 tuổi là giải pháp được ngành y tế khuyến cáo.
Bên cạnh các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm không đặc hiệu, khoa học y học hiện nay đã có những bước tiến mới trong dự phòng RSV. PGS.TS.BS Phạm Quang Thái cho biết, giải pháp kháng thể đơn dòng hoạt động như một "người bảo vệ có sẵn", cung cấp trực tiếp kháng thể để bảo vệ trẻ ngay sau khi tiêm mà không cần thời gian chờ hệ miễn dịch tự sản sinh. Giải pháp này có thể sử dụng cho trẻ ở bất kỳ thời điểm nào, bao gồm ngay sau khi sinh, giúp thiết lập hàng rào bảo vệ vững chắc trong suốt năm đầu đời.
Các bậc phụ huynh được khuyến cáo cần theo dõi sát sao sức khỏe đường hô hấp của trẻ, đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu chuyển nặng, đồng thời chủ động trao đổi với bác sĩ về các giải pháp tiêm phòng RSV phù hợp./.
Bệnh do RSV ở giai đoạn khởi phát thường có biểu hiện không điển hình, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý đường hô hấp trên thông thường như: sổ mũi, hắt hơi, ho, sốt và chán ăn. Tuy nhiên, đối với trẻ dưới 1 tuổi, bệnh có khả năng diễn tiến nặng rất nhanh chóng chỉ trong vòng 2-3 ngày kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Khi virus tấn công sâu vào đường hô hấp dưới, trẻ sẽ xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như thở nhanh, khò khè, khó thở, và có thể có những cơn ngưng thở, buộc phải can thiệp y tế khẩn cấp.
Đáng lo ngại, hậu quả của RSV không chỉ dừng lại ở một đợt ốm. Nếu bị bệnh nặng do RSV, trẻ có nguy cơ đối mặt với tình trạng khò khè tái đi tái lại, hen suyễn, và giảm chức năng phổi lâu dài. Theo một nghiên cứu được ghi nhận, trẻ mắc viêm tiểu phế quản do RSV trong 6 tháng đầu đời có nguy cơ sử dụng kháng sinh cao hơn 24% trong 6 tháng tiếp theo so với những trẻ không mắc bệnh. Tình trạng lạm dụng kháng sinh không tiêu diệt được virus mà còn làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc trong cộng đồng.
Bảo vệ trẻ trong "thời điểm vàng"
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, do đặc điểm sinh lý non nớt, năm đầu đời là thời điểm then chốt trẻ cần được bảo vệ tuyệt đối khỏi RSV. Không thể dự đoán chính xác trẻ nào sẽ diễn tiến thành ca bệnh nặng, do đó dự phòng chủ động cho tất cả trẻ dưới 1 tuổi là giải pháp được ngành y tế khuyến cáo.
Bên cạnh các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm không đặc hiệu, khoa học y học hiện nay đã có những bước tiến mới trong dự phòng RSV. PGS.TS.BS Phạm Quang Thái cho biết, giải pháp kháng thể đơn dòng hoạt động như một "người bảo vệ có sẵn", cung cấp trực tiếp kháng thể để bảo vệ trẻ ngay sau khi tiêm mà không cần thời gian chờ hệ miễn dịch tự sản sinh. Giải pháp này có thể sử dụng cho trẻ ở bất kỳ thời điểm nào, bao gồm ngay sau khi sinh, giúp thiết lập hàng rào bảo vệ vững chắc trong suốt năm đầu đời.
Các bậc phụ huynh được khuyến cáo cần theo dõi sát sao sức khỏe đường hô hấp của trẻ, đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu chuyển nặng, đồng thời chủ động trao đổi với bác sĩ về các giải pháp tiêm phòng RSV phù hợp./.