Mùa nắng nóng kéo dài không chỉ gây cảm giác oi bức, mệt mỏi mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, đặc biệt là người cao tuổi. Do quá trình lão hóa tự nhiên khiến khả năng điều hòa thân nhiệt, sức đề kháng và chức năng của nhiều cơ quan trong cơ thể suy giảm, người cao tuổi dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết khắc nghiệt hơn. Nắng nóng kéo dài có thể khiến các bệnh mạn tính tiến triển nặng, gia tăng nguy cơ nhập viện và xuất hiện những biến cố sức khỏe nguy hiểm nếu không được phòng ngừa, phát hiện và xử trí kịp thời. Vì vậy, chủ động chăm sóc, theo dõi sức khỏe cho người cao tuổi trong những ngày nắng nóng là việc làm cần thiết đối với mỗi gia đình.
BSCKII. Nguyễn Bá Hảo, Trưởng khoa Lão khoa, Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai cho biết, trong những đợt nắng nóng, khoa Lão khoa thường tiếp nhận nhiều bệnh nhân cao tuổi nhập viện do các bệnh mạn tính tái phát hoặc diễn tiến nặng hơn. Trong đó, thường gặp là các bệnh lý tim mạch như tăng huyết áp, suy tim, thiếu máu cơ tim mạn tính. Đáng lưu ý, một số trường hợp nhập viện trong tình trạng huyết áp tăng cao, kèm theo các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, hoa mắt, mệt lả. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng sức khỏe đang diễn biến bất thường, cần được thăm khám và xử trí kịp thời nhằm hạn chế nguy cơ xảy ra các biến cố nghiêm trọng.
Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể tăng tiết mồ hôi để làm mát, từ đó làm mất nước và các chất điện giải. Trong khi đó, người cao tuổi thường có cảm giác khát giảm hơn so với người trẻ nên có thể không chủ động bổ sung đủ nước cho cơ thể. Tình trạng mất nước có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn và khả năng hoạt động của hệ tim mạch, khiến người bệnh dễ xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt, hồi hộp, khó thở hoặc đau tức ngực. Đối với những người đã mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc các bệnh mạn tính khác, những thay đổi này có thể khiến tình trạng bệnh khó kiểm soát hơn.
Bên cạnh đó, việc thường xuyên di chuyển giữa môi trường có sự chênh lệch nhiệt độ lớn, chẳng hạn từ phòng điều hòa ra ngoài trời nắng hoặc từ môi trường nóng vào phòng lạnh, cũng có thể khiến cơ thể khó thích nghi. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể ảnh hưởng đến huyết áp và tuần hoàn, đặc biệt ở người cao tuổi có bệnh lý tim mạch từ trước. Vì vậy, trong những ngày nắng nóng, người cao tuổi nên hạn chế ra ngoài vào thời điểm nhiệt độ cao, đồng thời tránh thay đổi nhiệt độ môi trường quá đột ngột. Khi sử dụng điều hòa, cần duy trì nhiệt độ ở mức phù hợp, tránh để phòng quá lạnh so với môi trường bên ngoài.
BSCKII. Nguyễn Bá Hảo khuyến cáo, người cao tuổi và người thân cần đặc biệt lưu ý những dấu hiệu bất thường của cơ thể trong những ngày nắng nóng. Khi xuất hiện các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, nhìn mờ, mệt lả, khó thở, đau hoặc tức ngực, tim đập nhanh hoặc bất thường, cần theo dõi và đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám. Việc phát hiện và điều trị sớm có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng và di chứng lâu dài.
Để bảo vệ sức khỏe người cao tuổi trong mùa nắng nóng, mỗi gia đình cần quan tâm và theo dõi sức khỏe hàng ngày. Trước hết, cần giữ không gian sống thông thoáng, sạch sẽ, hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp vào nhà và duy trì nhiệt độ phòng phù hợp. Khi sử dụng điều hòa, không nên để nhiệt độ quá thấp hoặc chênh lệch quá nhiều so với nhiệt độ ngoài trời nhằm giúp cơ thể có thời gian thích nghi khi di chuyển giữa các môi trường.
Người cao tuổi cần được nhắc nhở uống nước thường xuyên, không chờ đến khi cảm thấy khát mới uống. Khi có dấu hiệu mất nước hoặc cần bổ sung điện giải, việc sử dụng dung dịch bù nước, điện giải nên thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế và đúng cách. Chế độ dinh dưỡng cũng cần bảo đảm đầy đủ, cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây và các thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất; đồng thời hạn chế thức ăn quá mặn, nhiều dầu mỡ hoặc nhiều đường, nhất là đối với người mắc bệnh tăng huyết áp, tim mạch và đái tháo đường.
Bên cạnh chế độ ăn uống, người cao tuổi vẫn nên duy trì vận động nhẹ nhàng, phù hợp với tình trạng sức khỏe như đi bộ, tập dưỡng sinh hoặc các bài tập nhẹ. Nên lựa chọn thời điểm sáng sớm hoặc chiều tối khi thời tiết dịu hơn, tránh vận động ngoài trời vào lúc nắng nóng gay gắt. Đồng thời, cần ngủ đủ giấc, giữ tinh thần thoải mái và tránh làm việc quá sức để cơ thể có điều kiện phục hồi và thích nghi tốt hơn với thời tiết.
Đối với những người đang điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc bệnh hô hấp, việc tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ là vô cùng quan trọng. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc, thay đổi liều lượng hoặc sử dụng thêm thuốc khi chưa có chỉ định. Cần duy trì theo dõi huyết áp, đường huyết theo hướng dẫn, tái khám định kỳ và thông báo cho bác sĩ khi xuất hiện những bất thường về sức khỏe.
Nắng nóng có thể làm gia tăng nhiều nguy cơ đối với sức khỏe người cao tuổi, nhất là những người mắc bệnh mạn tính. Vì vậy, chủ động phòng bệnh trong mùa nắng nóng, cần uống đủ nước, duy trì chế độ dinh dưỡng và vận động phù hợp, tuân thủ điều trị và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường là những biện pháp thiết thực giúp hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi trong mùa nắng nóng.
Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể tăng tiết mồ hôi để làm mát, từ đó làm mất nước và các chất điện giải. Trong khi đó, người cao tuổi thường có cảm giác khát giảm hơn so với người trẻ nên có thể không chủ động bổ sung đủ nước cho cơ thể. Tình trạng mất nước có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn và khả năng hoạt động của hệ tim mạch, khiến người bệnh dễ xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt, hồi hộp, khó thở hoặc đau tức ngực. Đối với những người đã mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc các bệnh mạn tính khác, những thay đổi này có thể khiến tình trạng bệnh khó kiểm soát hơn.
Bên cạnh đó, việc thường xuyên di chuyển giữa môi trường có sự chênh lệch nhiệt độ lớn, chẳng hạn từ phòng điều hòa ra ngoài trời nắng hoặc từ môi trường nóng vào phòng lạnh, cũng có thể khiến cơ thể khó thích nghi. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể ảnh hưởng đến huyết áp và tuần hoàn, đặc biệt ở người cao tuổi có bệnh lý tim mạch từ trước. Vì vậy, trong những ngày nắng nóng, người cao tuổi nên hạn chế ra ngoài vào thời điểm nhiệt độ cao, đồng thời tránh thay đổi nhiệt độ môi trường quá đột ngột. Khi sử dụng điều hòa, cần duy trì nhiệt độ ở mức phù hợp, tránh để phòng quá lạnh so với môi trường bên ngoài.
BSCKII. Nguyễn Bá Hảo khuyến cáo, người cao tuổi và người thân cần đặc biệt lưu ý những dấu hiệu bất thường của cơ thể trong những ngày nắng nóng. Khi xuất hiện các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, nhìn mờ, mệt lả, khó thở, đau hoặc tức ngực, tim đập nhanh hoặc bất thường, cần theo dõi và đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám. Việc phát hiện và điều trị sớm có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng và di chứng lâu dài.
Để bảo vệ sức khỏe người cao tuổi trong mùa nắng nóng, mỗi gia đình cần quan tâm và theo dõi sức khỏe hàng ngày. Trước hết, cần giữ không gian sống thông thoáng, sạch sẽ, hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp vào nhà và duy trì nhiệt độ phòng phù hợp. Khi sử dụng điều hòa, không nên để nhiệt độ quá thấp hoặc chênh lệch quá nhiều so với nhiệt độ ngoài trời nhằm giúp cơ thể có thời gian thích nghi khi di chuyển giữa các môi trường.
Người cao tuổi cần được nhắc nhở uống nước thường xuyên, không chờ đến khi cảm thấy khát mới uống. Khi có dấu hiệu mất nước hoặc cần bổ sung điện giải, việc sử dụng dung dịch bù nước, điện giải nên thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế và đúng cách. Chế độ dinh dưỡng cũng cần bảo đảm đầy đủ, cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây và các thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất; đồng thời hạn chế thức ăn quá mặn, nhiều dầu mỡ hoặc nhiều đường, nhất là đối với người mắc bệnh tăng huyết áp, tim mạch và đái tháo đường.
Bên cạnh chế độ ăn uống, người cao tuổi vẫn nên duy trì vận động nhẹ nhàng, phù hợp với tình trạng sức khỏe như đi bộ, tập dưỡng sinh hoặc các bài tập nhẹ. Nên lựa chọn thời điểm sáng sớm hoặc chiều tối khi thời tiết dịu hơn, tránh vận động ngoài trời vào lúc nắng nóng gay gắt. Đồng thời, cần ngủ đủ giấc, giữ tinh thần thoải mái và tránh làm việc quá sức để cơ thể có điều kiện phục hồi và thích nghi tốt hơn với thời tiết.
Đối với những người đang điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc bệnh hô hấp, việc tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ là vô cùng quan trọng. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc, thay đổi liều lượng hoặc sử dụng thêm thuốc khi chưa có chỉ định. Cần duy trì theo dõi huyết áp, đường huyết theo hướng dẫn, tái khám định kỳ và thông báo cho bác sĩ khi xuất hiện những bất thường về sức khỏe.
Nắng nóng có thể làm gia tăng nhiều nguy cơ đối với sức khỏe người cao tuổi, nhất là những người mắc bệnh mạn tính. Vì vậy, chủ động phòng bệnh trong mùa nắng nóng, cần uống đủ nước, duy trì chế độ dinh dưỡng và vận động phù hợp, tuân thủ điều trị và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường là những biện pháp thiết thực giúp hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi trong mùa nắng nóng.