Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, lây lan nhanh trong gia đình, cộng đồng và những nơi trẻ sinh hoạt tập thể như nhà trẻ, nhóm trẻ, trường mầm non. Trong bối cảnh năm học mới đang đến gần, chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và xử trí kịp thời là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế lây lan, bảo vệ sức khỏe trẻ em.
Theo thông tin từ Bộ Y tế ngày 24/8, hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc tay chân miệng trong hơn 8 tháng đầu năm 2026, cao hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Đáng lưu ý, trong 4 tuần gần đây, số ca mắc khoảng 3.000 trường hợp mỗi tuần và vẫn ở mức cao tại một số địa phương, chủ yếu là các tỉnh, thành phố lớn, đặc biệt tại khu vực miền Nam.
Tại Gia Lai, theo số liệu báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, từ đầu năm đến ngày 17/8/2026, toàn tỉnh ghi nhận 1.176 ca tay chân miệng, tăng 665 ca so với cùng kỳ năm 2025; không ghi nhận trường hợp tử vong. Một số địa phương có số mắc cao gồm: Pleiku 162 ca, Quy Nhơn 150 ca, Tuy Phước 92 ca, Chư Sê 77 ca, An Nhơn 71 ca, Phù Cát 63 ca và các địa phương khác.
Toàn tỉnh cũng ghi nhận 31 ổ dịch, tăng 23 ổ so với cùng kỳ năm trước. Số mắc và ổ dịch gia tăng cho thấy nguy cơ bệnh tiếp tục lưu hành, nhất là tại gia đình có trẻ nhỏ và các cơ sở chăm sóc, giáo dục tập trung đông trẻ.
Trước diễn biến trên, ngành Y tế Gia Lai đặt mục tiêu khống chế tỷ lệ mắc dưới 100 ca/100.000 dân, không để xảy ra trường hợp tử vong; 100% ổ dịch được phát hiện sớm, xử lý kịp thời, triệt để. Đồng thời, 100% nhà trẻ, mẫu giáo và hộ gia đình có trẻ dưới 5 tuổi được tuyên truyền, hướng dẫn kiến thức, thực hành phòng bệnh.
Để đạt mục tiêu này, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tăng cường giám sát tại cộng đồng, trường học; hướng dẫn điều tra, xác minh, xử lý ổ dịch và củng cố các đội đáp ứng nhanh. Trung tâm Y tế, Trạm Y tế phối hợp với chính quyền địa phương và cơ sở giáo dục theo dõi tình hình, điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm theo quy định, xử lý kịp thời các ổ dịch, hạn chế nguy cơ phát sinh và lan rộng.
Các cơ sở khám, chữa bệnh thực hiện tốt công tác thu dung, cách ly, điều trị, kiểm soát nhiễm khuẩn; đồng thời thông báo kịp thời ca bệnh cho hệ thống y tế dự phòng để triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp.
Bệnh Tay chân miệng có thể phòng ngừa bằng những biện pháp vệ sinh đơn giản nhưng cần được thực hiện thường xuyên, đồng bộ. Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo cha mẹ, người chăm sóc trẻ và các cơ sở giáo dục thực hiện tốt các biện pháp sau:
Ăn uống sạch: Thực hiện ăn chín, uống chín, sử dụng nước sạch trong sinh hoạt. Dụng cụ ăn uống của trẻ phải được vệ sinh sạch sẽ trước khi sử dụng; không dùng chung khăn mặt, khăn tay, cốc, bát, thìa và các vật dụng cá nhân.
Ở sạch: Thường xuyên vệ sinh nhà ở, lớp học và khu vực vui chơi. Làm sạch đồ chơi, dụng cụ học tập, bàn ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, sàn nhà và những bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường. Giữ không gian sinh hoạt thông thoáng; thu gom, xử lý chất thải và tã của trẻ đúng cách.
Bàn tay sạch: Trẻ, cha mẹ và người chăm sóc cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, nhất là trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn hoặc cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh, thay tã, vệ sinh cho trẻ và sau khi chăm sóc trẻ mắc hoặc nghi mắc bệnh.
Tại nhà trẻ, nhóm trẻ và trường mầm non, cần bảo đảm đủ nước sạch, xà phòng, bố trí khu vực rửa tay thuận tiện; hướng dẫn trẻ hình thành thói quen rửa tay đúng cách. Các cơ sở giáo dục cần duy trì vệ sinh lớp học, đồ chơi, dụng cụ học tập và những bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
Bên cạnh đó, cần theo dõi sức khỏe trẻ hằng ngày để phát hiện sớm dấu hiệu nghi ngờ. Khi trẻ sốt, loét miệng hoặc xuất hiện phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông hay có biểu hiện bất thường khác, nhà trường cần thông báo ngay cho cha mẹ hoặc người chăm sóc để đưa trẻ đi khám và được hướng dẫn chăm sóc, xử trí phù hợp.
Khi nghi mắc tay chân miệng, cần cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác và theo dõi sát tình trạng sức khỏe. Gia đình không cho trẻ dùng chung đồ dùng cá nhân, dụng cụ ăn uống; đồng thời tăng cường vệ sinh tay, đồ chơi, vật dụng và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc.
Để chủ động phòng bệnh tay chân miệng hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế, chính quyền địa phương, nhà trường và gia đình. Chủ động vệ sinh cá nhân, giữ môi trường sạch sẽ, theo dõi sức khỏe và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ sẽ góp phần kiểm soát bệnh, hạn chế lây lan và bảo vệ sức khỏe trẻ em.
Tại Gia Lai, theo số liệu báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, từ đầu năm đến ngày 17/8/2026, toàn tỉnh ghi nhận 1.176 ca tay chân miệng, tăng 665 ca so với cùng kỳ năm 2025; không ghi nhận trường hợp tử vong. Một số địa phương có số mắc cao gồm: Pleiku 162 ca, Quy Nhơn 150 ca, Tuy Phước 92 ca, Chư Sê 77 ca, An Nhơn 71 ca, Phù Cát 63 ca và các địa phương khác.
Toàn tỉnh cũng ghi nhận 31 ổ dịch, tăng 23 ổ so với cùng kỳ năm trước. Số mắc và ổ dịch gia tăng cho thấy nguy cơ bệnh tiếp tục lưu hành, nhất là tại gia đình có trẻ nhỏ và các cơ sở chăm sóc, giáo dục tập trung đông trẻ.
Trước diễn biến trên, ngành Y tế Gia Lai đặt mục tiêu khống chế tỷ lệ mắc dưới 100 ca/100.000 dân, không để xảy ra trường hợp tử vong; 100% ổ dịch được phát hiện sớm, xử lý kịp thời, triệt để. Đồng thời, 100% nhà trẻ, mẫu giáo và hộ gia đình có trẻ dưới 5 tuổi được tuyên truyền, hướng dẫn kiến thức, thực hành phòng bệnh.
Để đạt mục tiêu này, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tăng cường giám sát tại cộng đồng, trường học; hướng dẫn điều tra, xác minh, xử lý ổ dịch và củng cố các đội đáp ứng nhanh. Trung tâm Y tế, Trạm Y tế phối hợp với chính quyền địa phương và cơ sở giáo dục theo dõi tình hình, điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm theo quy định, xử lý kịp thời các ổ dịch, hạn chế nguy cơ phát sinh và lan rộng.
Các cơ sở khám, chữa bệnh thực hiện tốt công tác thu dung, cách ly, điều trị, kiểm soát nhiễm khuẩn; đồng thời thông báo kịp thời ca bệnh cho hệ thống y tế dự phòng để triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp.
Bệnh Tay chân miệng có thể phòng ngừa bằng những biện pháp vệ sinh đơn giản nhưng cần được thực hiện thường xuyên, đồng bộ. Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo cha mẹ, người chăm sóc trẻ và các cơ sở giáo dục thực hiện tốt các biện pháp sau:
Ăn uống sạch: Thực hiện ăn chín, uống chín, sử dụng nước sạch trong sinh hoạt. Dụng cụ ăn uống của trẻ phải được vệ sinh sạch sẽ trước khi sử dụng; không dùng chung khăn mặt, khăn tay, cốc, bát, thìa và các vật dụng cá nhân.
Ở sạch: Thường xuyên vệ sinh nhà ở, lớp học và khu vực vui chơi. Làm sạch đồ chơi, dụng cụ học tập, bàn ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, sàn nhà và những bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường. Giữ không gian sinh hoạt thông thoáng; thu gom, xử lý chất thải và tã của trẻ đúng cách.
Bàn tay sạch: Trẻ, cha mẹ và người chăm sóc cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, nhất là trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn hoặc cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh, thay tã, vệ sinh cho trẻ và sau khi chăm sóc trẻ mắc hoặc nghi mắc bệnh.
Tại nhà trẻ, nhóm trẻ và trường mầm non, cần bảo đảm đủ nước sạch, xà phòng, bố trí khu vực rửa tay thuận tiện; hướng dẫn trẻ hình thành thói quen rửa tay đúng cách. Các cơ sở giáo dục cần duy trì vệ sinh lớp học, đồ chơi, dụng cụ học tập và những bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
Bên cạnh đó, cần theo dõi sức khỏe trẻ hằng ngày để phát hiện sớm dấu hiệu nghi ngờ. Khi trẻ sốt, loét miệng hoặc xuất hiện phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông hay có biểu hiện bất thường khác, nhà trường cần thông báo ngay cho cha mẹ hoặc người chăm sóc để đưa trẻ đi khám và được hướng dẫn chăm sóc, xử trí phù hợp.
Khi nghi mắc tay chân miệng, cần cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác và theo dõi sát tình trạng sức khỏe. Gia đình không cho trẻ dùng chung đồ dùng cá nhân, dụng cụ ăn uống; đồng thời tăng cường vệ sinh tay, đồ chơi, vật dụng và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc.
Để chủ động phòng bệnh tay chân miệng hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế, chính quyền địa phương, nhà trường và gia đình. Chủ động vệ sinh cá nhân, giữ môi trường sạch sẽ, theo dõi sức khỏe và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ sẽ góp phần kiểm soát bệnh, hạn chế lây lan và bảo vệ sức khỏe trẻ em.