Mỗi trẻ em sinh ra đều có quyền được sống khỏe mạnh, phát triển toàn diện và có cơ hội xây dựng một tương lai tươi sáng. Nhằm bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ em, đồng thời hướng tới mục tiêu loại trừ hoàn toàn lây truyền HIV từ mẹ sang con, Bộ Y tế phát động Tháng cao điểm Dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con năm 2026, diễn ra từ ngày 01/6 đến ngày 30/6/2026 trên phạm vi toàn quốc.
Từ năm 2009, Chiến dịch quốc gia về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con đã được triển khai rộng khắp và đạt được nhiều kết quả tích cực. Việc duy trì Tháng cao điểm hằng năm thể hiện quyết tâm của ngành Y tế trong việc huy động sự tham gia của các cấp, các ngành và toàn xã hội nhằm thực hiện mục tiêu loại trừ lây truyền HIV, viêm gan B và giang mai từ mẹ sang con vào năm 2030, góp phần thực hiện thành công Chiến lược quốc gia chấm dứt dịch bệnh AIDS.
Trong các đường lây truyền HIV, lây truyền từ mẹ sang con là mối quan tâm đặc biệt vì ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sự phát triển và tương lai của trẻ em. HIV có thể lây truyền từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai, khi sinh hoặc trong giai đoạn cho con bú. Tuy nhiên, đây cũng là con đường lây truyền có thể phòng ngừa hiệu quả nếu người mẹ được phát hiện nhiễm HIV sớm và được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ tư vấn, xét nghiệm, chăm sóc và điều trị theo hướng dẫn của ngành Y tế.
Để bảo vệ tốt nhất sức khỏe của mẹ và trẻ, ngành Y tế khuyến cáo:
- Chủ động xét nghiệm HIV ngay từ lần khám thai đầu tiên và thực hiện theo hướng dẫn của cán bộ y tế.
- Điều trị thuốc ARV sớm, liên tục và tuân thủ đúng phác đồ điều trị.
- Khám thai định kỳ và theo dõi sức khỏe thường xuyên trong suốt thai kỳ.
- Sinh con tại các cơ sở y tế có đủ điều kiện chuyên môn.
- Thực hiện đầy đủ các biện pháp chăm sóc, theo dõi và điều trị dự phòng cho trẻ sau sinh.
- Tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế về nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ nhằm giảm nguy cơ lây truyền HIV.
Bên cạnh các giải pháp chuyên môn, sự quan tâm, đồng hành của gia đình và cộng đồng có vai trò hết sức quan trọng trong công tác phòng, chống HIV/AIDS. Việc xóa bỏ kỳ thị và phân biệt đối xử đối với người nhiễm HIV sẽ tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ mang thai chủ động tiếp cận các dịch vụ y tế, xét nghiệm và điều trị sớm, từ đó nâng cao hiệu quả dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con.
Để đạt được mục tiêu đề ra, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe nhằm nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, phụ nữ mang thai, người dân vùng sâu, vùng xa và đồng bào dân tộc thiểu số về lợi ích của việc xét nghiệm HIV sớm và điều trị dự phòng.
Cùng với đó, các cơ sở y tế cần tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn, xét nghiệm, chăm sóc và điều trị cho phụ nữ mang thai nhiễm HIV và trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV. Công tác tư vấn, xét nghiệm HIV cần được thực hiện ngay từ lần khám thai đầu tiên; việc quản lý thai nghén, điều trị ARV và hỗ trợ các biện pháp dự phòng phải được triển khai đầy đủ, liên tục, kịp thời và hiệu quả.
Tháng cao điểm Dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con năm 2026 là dịp để mỗi người dân nâng cao nhận thức, trách nhiệm và hành động vì sức khỏe cộng đồng. Mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ và phụ nữ mang thai hãy chủ động khám sức khỏe, tư vấn và xét nghiệm HIV theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ bảo vệ sức khỏe của người mẹ mà còn mang lại cơ hội sinh ra những em bé khỏe mạnh, góp phần nâng cao chất lượng dân số và chất lượng cuộc sống của cộng đồng.
Vì một thế hệ tương lai khỏe mạnh, không còn trẻ em nhiễm HIV từ mẹ, hãy cùng chung tay thực hiện tốt các biện pháp dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, hướng tới mục tiêu loại trừ lây truyền HIV từ mẹ sang con vào năm 2030.
Trong các đường lây truyền HIV, lây truyền từ mẹ sang con là mối quan tâm đặc biệt vì ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sự phát triển và tương lai của trẻ em. HIV có thể lây truyền từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai, khi sinh hoặc trong giai đoạn cho con bú. Tuy nhiên, đây cũng là con đường lây truyền có thể phòng ngừa hiệu quả nếu người mẹ được phát hiện nhiễm HIV sớm và được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ tư vấn, xét nghiệm, chăm sóc và điều trị theo hướng dẫn của ngành Y tế.
Để bảo vệ tốt nhất sức khỏe của mẹ và trẻ, ngành Y tế khuyến cáo:
- Chủ động xét nghiệm HIV ngay từ lần khám thai đầu tiên và thực hiện theo hướng dẫn của cán bộ y tế.
- Điều trị thuốc ARV sớm, liên tục và tuân thủ đúng phác đồ điều trị.
- Khám thai định kỳ và theo dõi sức khỏe thường xuyên trong suốt thai kỳ.
- Sinh con tại các cơ sở y tế có đủ điều kiện chuyên môn.
- Thực hiện đầy đủ các biện pháp chăm sóc, theo dõi và điều trị dự phòng cho trẻ sau sinh.
- Tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế về nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ nhằm giảm nguy cơ lây truyền HIV.
Bên cạnh các giải pháp chuyên môn, sự quan tâm, đồng hành của gia đình và cộng đồng có vai trò hết sức quan trọng trong công tác phòng, chống HIV/AIDS. Việc xóa bỏ kỳ thị và phân biệt đối xử đối với người nhiễm HIV sẽ tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ mang thai chủ động tiếp cận các dịch vụ y tế, xét nghiệm và điều trị sớm, từ đó nâng cao hiệu quả dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con.
Để đạt được mục tiêu đề ra, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe nhằm nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, phụ nữ mang thai, người dân vùng sâu, vùng xa và đồng bào dân tộc thiểu số về lợi ích của việc xét nghiệm HIV sớm và điều trị dự phòng.
Cùng với đó, các cơ sở y tế cần tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn, xét nghiệm, chăm sóc và điều trị cho phụ nữ mang thai nhiễm HIV và trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV. Công tác tư vấn, xét nghiệm HIV cần được thực hiện ngay từ lần khám thai đầu tiên; việc quản lý thai nghén, điều trị ARV và hỗ trợ các biện pháp dự phòng phải được triển khai đầy đủ, liên tục, kịp thời và hiệu quả.
Tháng cao điểm Dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con năm 2026 là dịp để mỗi người dân nâng cao nhận thức, trách nhiệm và hành động vì sức khỏe cộng đồng. Mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ và phụ nữ mang thai hãy chủ động khám sức khỏe, tư vấn và xét nghiệm HIV theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ bảo vệ sức khỏe của người mẹ mà còn mang lại cơ hội sinh ra những em bé khỏe mạnh, góp phần nâng cao chất lượng dân số và chất lượng cuộc sống của cộng đồng.
Vì một thế hệ tương lai khỏe mạnh, không còn trẻ em nhiễm HIV từ mẹ, hãy cùng chung tay thực hiện tốt các biện pháp dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, hướng tới mục tiêu loại trừ lây truyền HIV từ mẹ sang con vào năm 2030.