Trong 03 ngày, từ ngày 25 - 27/8/2026, đoàn công tác của Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên phối hợp với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Gia Lai tiến hành kiểm tra, giám sát và hỗ trợ công tác phòng, chống sốt xuất huyết Dengue (SXHD) tại các điểm nóng trên địa bàn tỉnh, gồm xã Biển Hồ, xã Chư Pẳh và xã Ia Boòng.
Đoàn công tác do TS. Bùi Khánh Toàn, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên làm Trưởng đoàn, cùng lãnh đạo Khoa Kiểm soát véc tơ - Kiểm dịch y tế và cán bộ chuyên môn của Viện. Tham gia phối hợp có lãnh đạo, cán bộ các khoa, phòng liên quan thuộc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Gia Lai. Tại các địa phương, đoàn công tác làm việc với lãnh đạo Trung tâm Y tế, cán bộ phụ trách công tác kiểm soát bệnh tật, HIV/AIDS, y tế công cộng, an toàn thực phẩm; lãnh đạo UBND xã, Trạm Y tế và cán bộ phụ trách phòng, chống sốt xuất huyết Dengue.
Nội dung giám sát tập trung đánh giá tình hình diễn biến dịch SXHD, công tác giám sát, phát hiện và xử lý ổ dịch, việc triển khai các hoạt động đáp ứng tại địa phương; đồng thời ghi nhận những khó khăn, tồn tại trong quá trình thực hiện và các đề xuất, kiến nghị của cơ sở. Trên cơ sở đó, đoàn công tác kịp thời hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn, thống nhất các giải pháp khắc phục những hạn chế, nâng cao hiệu quả triển khai các biện pháp phòng, chống SXHD, góp phần kiểm soát và hạn chế sự lây lan của dịch bệnh trên địa bàn.
Tại buổi làm việc, các địa phương báo cáo tình hình dịch bệnh, công tác xử lý ổ dịch và những khó khăn trong triển khai các biện pháp phòng, chống SXHD.
Theo báo cáo của xã Ia Boòng, từ đầu năm đến ngày 27/8/2026, toàn xã ghi nhận 329 ca mắc SXHD, tại 11/11 thôn, làng, không có ca tử vong. Số ca mắc tăng mạnh trong những tháng gần đây, từ 72 ca trong tháng 6 lên 130 ca tháng 7 và 112 ca trong tháng 8. Địa phương ghi nhận 6 ổ dịch, đã khống chế 2 ổ, còn 4 ổ đang hoạt động.
Hộ gia định chủ động lật úp dụng cụ chứa nước nhằm tiêu diệt lăng quăng bọ gậy, ngăn ngừa muỗi sinh sản.
Đối với xã Chư Pẳh, toàn xã ghi nhận 292 ca mắc SXHD, tại 9/9 thôn, làng không có ca tử vong. Số ca mắc tăng nhanh, từ 37 ca trong tháng 6 lên 132 ca tháng 7 và 108 ca trong tháng 8. Địa phương ghi nhận 12 ổ dịch, đã khống chế 5 ổ, còn 7 ổ đang hoạt động, tập trung tại các thôn Phú Hòa 1, Phú Hòa 2, Phú Hòa 3, Hòa Phú 1 và Hòa Phú 2. Riêng khu vực chợ thôn Phú Hòa 2 ghi nhận 68 ca, cao nhất trên địa bàn.
Riêng xã Biển Hồ, từ đầu năm đến ngày 25/8/2026, toàn xã ghi nhận 194 ca mắc SXHD, tại 16/23 thôn, làng 01 ca tử vong. Số ca mắc tăng mạnh trong những tháng gần đây, từ 20 ca trong tháng 6 lên 81 ca tháng 7 và 83 ca tháng 8. Địa phương ghi nhận 11 ổ dịch, đã khống chế 6 ổ, còn 5 ổ đang hoạt động.
Sau khi làm việc với chính quyền địa phương, đoàn công tác tiến hành kiểm tra tình hình véc tơ tại các khu vực có nguy cơ cao, gồm thôn Phú Hòa 2 và Phú Hòa 3, xã Chư Păh; thôn Đoàn Kết và thôn Ninh Hòa, xã Ia Boòng; thôn Nghĩa Hưng 4 và thôn Nghĩa Hưng 3, xã Biển Hồ.
Qua kiểm tra thực tế và điều tra véc tơ, đoàn công tác ghi nhận các chỉ số véc tơ ở mức cao, vượt ngưỡng theo quy định của Bộ Y tế (DI ≤ 0,5 con/nhà hoặc BI ≤ 30). Chỉ số BI tại các điểm kiểm tra dao động từ 93 đến 260, cho thấy mật độ lăng quăng, bọ gậy trong cộng đồng còn cao. Đáng lưu ý, tại các ổ dịch ở Biển Hồ và Nghĩa Hưng 3, chỉ số véc tơ vẫn ở mức cao sau phun hóa chất lần 2. Điều này cho thấy việc xử lý nguồn sinh sản của muỗi tại một số khu vực chưa triệt để, tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục phát sinh ca bệnh và kéo dài ổ dịch.
Bên cạnh đó, công tác vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy tại một số khu vực chưa đạt yêu cầu. Qua kiểm tra tại các hộ gia đình, đoàn ghi nhận còn nhiều dụng cụ, vật phế thải chứa nước có lăng quăng, bọ gậy như chậu hoa, lốp xe, vỏ dừa, phuy và các vật dụng khác. Một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý chủ quan, chưa chủ động xử lý các dụng cụ chứa nước tại hộ gia đình, trong khi còn có xu hướng trông chờ vào biện pháp phun hóa chất khi xuất hiện dịch.
Để khống chế các ổ dịch đang hoạt động, đoàn công tác đề nghị UBND các xã tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo Trạm Y tế và các ban, ngành, đoàn thể phối hợp triển khai vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy đồng bộ, thường xuyên và triệt để. Sau khi phát động chiến dịch vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy, UBND xã cần thành lập các đoàn kiểm tra, giám sát để đánh giá kết quả và hiệu quả thực hiện tại cộng đồng.
Bên cạnh đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tiếp tục hỗ trợ hóa chất diệt muỗi, diệt bọ gậy cho các Trung tâm Y tế, bảo đảm nguồn lực sẵn sàng đáp ứng công tác phòng, chống dịch khi cần thiết.
Đối với Trạm Y tế, cần xây dựng kế hoạch xử lý ổ dịch, tham mưu UBND xã ban hành và chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể phối hợp với ngành y tế, trưởng, phó thôn, làng triển khai các biện pháp xử lý nguồn sinh sản của muỗi một cách triệt để trước khi thực hiện phun hóa chất diệt muỗi. Đồng thời, phối hợp với chính quyền địa phương và các thôn, làng đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân vệ sinh môi trường, loại bỏ các vật dụng chứa nước có nguy cơ phát sinh lăng quăng, bọ gậy; duy trì thực hiện hằng tuần tại các khu vực có dịch và 2 tuần/lần tại những địa bàn chưa ghi nhận dịch.
Việc kiểm tra, giám sát nhằm đánh giá sát tình hình SXHD tại các địa phương, kịp thời tháo gỡ khó khăn và nâng cao hiệu quả xử lý các ổ dịch. Đoàn công tác đề nghị chính quyền địa phương, ngành y tế và các ban, ngành, đoàn thể tiếp tục phối hợp chặt chẽ, triển khai quyết liệt các biện pháp phòng, chống dịch, trong đó diệt lăng quăng, bọ gậy và xử lý các nguồn sinh sản của muỗi là giải pháp trọng tâm. Đồng thời, mỗi gia đình cần chủ động vệ sinh môi trường, loại bỏ các vật dụng chứa nước, không để phát sinh lăng quăng, bọ gậy, góp phần kiểm soát véc tơ truyền bệnh, hạn chế ca mắc mới và ngăn chặn SXHD lan rộng.
Tác giả bài viết:
Nguyễn Chung (Khoa Truyền thông GDSK – CDC)
