Nhằm tăng cường hiệu quả công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm và nâng cao tỷ lệ bao phủ vắc xin trong cộng đồng, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 13/2026/TT-BYT quy định về hoạt động tiêm chủng (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026) và Quyết định số 2780/QĐ-BYT phê duyệt Kế hoạch Tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2026-2028. Hai văn bản này tạo hành lang pháp lý và định hướng triển khai thống nhất trên toàn quốc, tiếp tục mở rộng phạm vi bảo vệ của Chương trình Tiêm chủng mở rộng, giúp người dân được tiếp cận ngày càng nhiều loại vắc xin an toàn, hiệu quả.
Theo Thông tư số 13/2026/TT-BYT của Bộ Y tế, danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc thông qua Chương trình Tiêm chủng mở rộng gồm 14 bệnh. So với các quy định trước đây, Thông tư đã mở rộng phạm vi các bệnh được triển khai tiêm chủng bắt buộc, trong đó lần đầu tiên bổ sung bệnh do phế cầu và bệnh do vi rút HPV (Human Papillomavirus) ở người vào danh mục. Đây là điểm mới có ý nghĩa quan trọng, góp phần tăng cường phòng, chống các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, giảm tỷ lệ mắc và tử vong, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận vắc xin cho người dân, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên. Việc bổ sung hai loại vắc xin này cũng thể hiện định hướng của ngành y tế trong việc từng bước cập nhật Chương trình Tiêm chủng mở rộng theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới và phù hợp với nhu cầu phòng bệnh trong giai đoạn mới.
Bên cạnh việc mở rộng danh mục bệnh, Thông tư số 13/2026/TT-BYT còn quy định toàn diện về hoạt động tiêm chủng, bao gồm tiêm chủng thường xuyên, tiêm chủng bù liều, tiêm chủng chiến dịch và tiêm chủng chống dịch; đồng thời quy định cụ thể về quản lý đối tượng tiêm chủng, theo dõi, giám sát an toàn tiêm chủng, chế độ thông tin, báo cáo và hoạt động của Hội đồng tư vấn chuyên môn đánh giá nguyên nhân tai biến nặng sau tiêm. Những quy định này góp phần nâng cao chất lượng quản lý, bảo đảm tính an toàn, hiệu quả và thống nhất trong tổ chức thực hiện trên phạm vi cả nước.
Để triển khai hiệu quả các quy định mới, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 2780/QĐ-BYT phê duyệt Kế hoạch Tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2026-2028. Kế hoạch đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ bao phủ từ 95% trở lên đối với các loại vắc xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng đến năm 2030; đồng thời từng bước triển khai các vắc xin mới, ưu tiên vắc xin phòng bệnh do phế cầu và vắc xin phòng bệnh do vi rút HPV theo lộ trình phù hợp với nguồn lực, kinh phí và khả năng cung ứng vắc xin.
Đối với vắc xin HPV, từ ngày 01/7/2026, bệnh do vi rút HPV chính thức được đưa vào danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Theo lộ trình của Quyết định số 2780/QĐ-BYT, giai đoạn đầu sẽ ưu tiên triển khai tiêm cho trẻ em gái trong độ tuổi mục tiêu (đủ 11 tuổi theo hướng dẫn triển khai của Chương trình Tiêm chủng mở rộng), sau đó từng bước mở rộng đối tượng khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về nguồn lực và nguồn cung vắc xin. Đây là chính sách có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ giúp người dân được tiếp cận vắc xin miễn phí mà còn góp phần phòng ngừa ung thư cổ tử cung và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác do vi rút HPV gây ra, giảm gánh nặng bệnh tật, chi phí điều trị và nâng cao chất lượng dân số.
Việc ban hành đồng thời Thông tư số 13/2026/TT-BYT và Quyết định số 2780/QĐ-BYT thể hiện quyết tâm của Bộ Y tế trong việc hiện đại hóa Chương trình Tiêm chủng mở rộng, từng bước mở rộng phạm vi bảo vệ bằng vắc xin, nâng cao chất lượng, tính an toàn và hiệu quả của hoạt động tiêm chủng, hướng tới mục tiêu mọi trẻ em và các nhóm đối tượng ưu tiên đều được tiếp cận đầy đủ các loại vắc xin thiết yếu theo lộ trình phù hợp.
Trong thời gian tới, các địa phương sẽ căn cứ kế hoạch và hướng dẫn của Bộ Y tế để xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp với điều kiện thực tế; tổ chức tiêm chủng bảo đảm an toàn, đúng đối tượng, đúng lịch và đạt tỷ lệ bao phủ cao. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế, chính quyền địa phương và sự chủ động tham gia của người dân sẽ góp phần duy trì thành quả thanh toán, loại trừ nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, giảm tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh có vắc xin phòng ngừa, hướng tới mục tiêu bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân một cách bền vững.
Bên cạnh việc mở rộng danh mục bệnh, Thông tư số 13/2026/TT-BYT còn quy định toàn diện về hoạt động tiêm chủng, bao gồm tiêm chủng thường xuyên, tiêm chủng bù liều, tiêm chủng chiến dịch và tiêm chủng chống dịch; đồng thời quy định cụ thể về quản lý đối tượng tiêm chủng, theo dõi, giám sát an toàn tiêm chủng, chế độ thông tin, báo cáo và hoạt động của Hội đồng tư vấn chuyên môn đánh giá nguyên nhân tai biến nặng sau tiêm. Những quy định này góp phần nâng cao chất lượng quản lý, bảo đảm tính an toàn, hiệu quả và thống nhất trong tổ chức thực hiện trên phạm vi cả nước.
Để triển khai hiệu quả các quy định mới, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 2780/QĐ-BYT phê duyệt Kế hoạch Tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2026-2028. Kế hoạch đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ bao phủ từ 95% trở lên đối với các loại vắc xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng đến năm 2030; đồng thời từng bước triển khai các vắc xin mới, ưu tiên vắc xin phòng bệnh do phế cầu và vắc xin phòng bệnh do vi rút HPV theo lộ trình phù hợp với nguồn lực, kinh phí và khả năng cung ứng vắc xin.
Đối với vắc xin HPV, từ ngày 01/7/2026, bệnh do vi rút HPV chính thức được đưa vào danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Theo lộ trình của Quyết định số 2780/QĐ-BYT, giai đoạn đầu sẽ ưu tiên triển khai tiêm cho trẻ em gái trong độ tuổi mục tiêu (đủ 11 tuổi theo hướng dẫn triển khai của Chương trình Tiêm chủng mở rộng), sau đó từng bước mở rộng đối tượng khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về nguồn lực và nguồn cung vắc xin. Đây là chính sách có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ giúp người dân được tiếp cận vắc xin miễn phí mà còn góp phần phòng ngừa ung thư cổ tử cung và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác do vi rút HPV gây ra, giảm gánh nặng bệnh tật, chi phí điều trị và nâng cao chất lượng dân số.
Việc ban hành đồng thời Thông tư số 13/2026/TT-BYT và Quyết định số 2780/QĐ-BYT thể hiện quyết tâm của Bộ Y tế trong việc hiện đại hóa Chương trình Tiêm chủng mở rộng, từng bước mở rộng phạm vi bảo vệ bằng vắc xin, nâng cao chất lượng, tính an toàn và hiệu quả của hoạt động tiêm chủng, hướng tới mục tiêu mọi trẻ em và các nhóm đối tượng ưu tiên đều được tiếp cận đầy đủ các loại vắc xin thiết yếu theo lộ trình phù hợp.
Trong thời gian tới, các địa phương sẽ căn cứ kế hoạch và hướng dẫn của Bộ Y tế để xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp với điều kiện thực tế; tổ chức tiêm chủng bảo đảm an toàn, đúng đối tượng, đúng lịch và đạt tỷ lệ bao phủ cao. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế, chính quyền địa phương và sự chủ động tham gia của người dân sẽ góp phần duy trì thành quả thanh toán, loại trừ nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, giảm tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh có vắc xin phòng ngừa, hướng tới mục tiêu bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân một cách bền vững.
