Ngày 25 tháng 4 hàng năm, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) kỷ niệm ngày thế giới phòng chống sốt rét nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy nỗ lực chung của cộng đồng tiến tới xoá sổ căn bệnh này. Năm nay, Việt Nam quyết tâm thực hiện thông điệp: “Tập trung mọi nguồn lực thực hiện thành công mục tiêu loại trừ sốt rét tại Việt Nam vào năm 2030”. Để làm được điều đó, trước hết, hãy nhận diện đúng về căn bệnh này để có cách phòng tránh hiệu quả nhất.
Về bản chất, bệnh sốt rét là một bệnh truyền nhiễm cấp tính, do ký sinh trùng Plasmodium gây ra, lây truyền từ người mắc bệnh sang người lành, chủ yếu thông qua vết đốt của muỗi Anopheles. Hiện nay, phương thức lây nhiễm sốt rét đang có nhiều biến thể phức tạp. Không chỉ dừng lại ở con đường lây nhiễm truyền thống, dịch bệnh này còn tấn công qua các con đường khác như: truyền máu, lây truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ và đặc biệt nguy hiểm hơn là hành vi dùng chung bơm kim tiêm dính máu nhiễm khuẩn.
Theo Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, công tác phòng chống sốt rét tại Việt Nam năm 2025 đã ghi nhận những bước tiến lớn, khi số bệnh nhân giảm mạnh xuống còn 246 ca, giảm hơn 30% so với năm 2024. Đặc biệt, cả nước đã có 26 tỉnh chính thức được công nhận loại trừ hoàn toàn sốt rét. Dù vậy, chúng ta cũng không thể chủ quan trước những kết quả này, bởi thực tế bệnh sốt rét vẫn đang tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp.
Cảnh giác với các biểu hiện của bệnh Sốt rét.
Sốt rét là một căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, nhưng nếu được phát hiện sớm, người bệnh hoàn toàn có thể được điều trị hiệu quả. Biểu hiện lâm sàng điển hình của bệnh sốt rét trải qua 3 giai đoạn: sốt rét run, sốt nóng và vã mồ hôi.Tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố như: loại ký sinh trùng mắc phải, tình trạng miễn nhiễm của người bệnh hay cơ địa của người nhiễm, bệnh sẽ có những biểu hiện khác nhau. Ở giai đoạn đầu, sốt rét thường biểu hiện qua các triệu chứng thông thường như sốt, ớn lạnh, đau đầu, mệt mỏi, đau cơ khớp, cùng các dấu hiệu về hô hấp và tiêu hóa như thở nhanh, ho, đau bụng hoặc tiêu chảy. Ngoài ra, người bệnh còncó thể có các biểu hiện khác như sốt không thành cơn hoặc sốt liên tục, ớn lạnh, rét, nổi da gà,… Dù chưa trực tiếp đe doạ tính mạng ở giai đoạn này, nhưng đây là những dấu hiệu quan trọng mà người bệnh không nên bỏ qua.
Nguy hiểm nhất là sốt rét ác tính, người bệnh ở giai đoạn này thường có các triệu chứng báo động như sốt cao liên tục, rối loạn ý thức như mê sảng, ngủ li bì, đau đầu dữ dội, co giật hoặc nôn mửa nghiêm trọng. Trong một số trường hợp kéo dài, bệnh nhân có thể bị thiếu máu, người xanh xao, suy nhược, thậm chí là gan hoặc lách bị phình to. Các biến chứng nặng hơn như suy thận, phù phổi cấp, vàng da và xuất huyết có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng nếu không được can thiệp y tế kịp thời.
Ngăn chặn Sốt rét từ các biện pháp đơn giản.
Sốt rét vẫn đang là mối đe doạ thường trực đối với sức khoẻ của người dân trước tình hình các bệnh truyền nhiễm đang có những diễn biến phức tạp. Đáng chú ý, bất kỳ ai cũng có nguy cơ nhiễm bệnh, khiến việc chủ động thực hiện các biện pháp phòng tránh tại chỗ trở thànhrào chắn bảo vệhiệu quả nhất. Biện pháp tiên quyết để ngăn chặn sốt rét chính là triệt tiêu môi trường sinh sôi và trú ngụ của muỗi truyền bệnh. Người dân cần duy trì thói quen dọn dẹp nhà cửa thông thoáng, khô ráo, tránh để không gian tối tăm, ẩm ướt tạo điều kiện cho muỗi ẩn nấp. Đồng thời, việc phát quang bụi rậm quanh nhà, khơi thông cống rãnh và loại bỏ các vũng nước đọng là vô cùng cần thiết. Bên cạnh đó, cần phun thuốc diệt côn trùng định kỳ hoặc lắp đặt lưới chống muỗi để hạn chế các tác nhân gây bệnh. Song song với việc cải tạo môi trường, các biện pháp bảo vệ cá nhân cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Thói quen ngủ màn, mặc quần áo dài tay và sử dụng kem chống muỗi nên được duy trì thường xuyên và đều đặn. Ngoài ra, cũng cần đặc biệt lưu ý về an toàn truyền máu đối với những người có tiền sử mắc bệnh sốt rét hoặc sống trong vùng lưu hành dịch. Và ngay khi có các dấu hiệu bất thường, nên đến ngay các cơ sở y tế để xét nghiệm và điều trị kịp thời. Những việc làm này tuy nhỏ, nhưng nếu được thực hiện được sẽ góp phần quan trọng trong việc phòng, chống sốt rét.
Để bảo vệ vững chắc thành quả đã đạt được, các địa phương trên cả nước đang quyết liệt đẩy mạnh chiến lược phòng, chống sốt rét toàn diện và đồng bộ hướng tới mục tiêu loại trừ sốt rét vào năm 2030. Các hoạt động truyền thông được tăng cường mạnh mẽ, đảm bảo phù hợp với đặc thù từng địa bàn, nhằm lan tỏa sâu rộng ý thức phòng bệnh đến mọi tầng lớp nhân dân. Đồng thời, các đơn vị y tế cần chú trọng triển khai các nghiệp vụ chuyên môn như xét nghiệm sàng lọc và giám sát dịch tễ nhằm phát hiện sớm, quản lý chặt chẽ và điều trị kịp thời cho bệnh nhân, qua đó ngăn chặn triệt để nguy cơ lây lan diện rộng. Sự đồng lòng giữa ý thức chủ động của mỗi cá nhân và sự chỉ đạo sát sao, đồng bộ của chính quyền chính là mấu chốt để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và chinh phục mục tiêu loại trừ sốt rét.
Với thông điệp: “Tập trung mọi nguồn lực thực hiện thành công mục tiêu loại trừ sốt rét tại Việt Nam vào năm 2030”, sự chủ động của mỗi cá nhân chính là nền tảng vững chắc nhất góp phần bảo vệ sức khoẻ bản thân và kiến tạo nên một cộng đồng khoẻ mạnh. Qua đó, góp phần thúc đẩy hiện thực hoá mục tiêu vì một Việt Nam không còn sốt rét trong tương lai.
Theo Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, công tác phòng chống sốt rét tại Việt Nam năm 2025 đã ghi nhận những bước tiến lớn, khi số bệnh nhân giảm mạnh xuống còn 246 ca, giảm hơn 30% so với năm 2024. Đặc biệt, cả nước đã có 26 tỉnh chính thức được công nhận loại trừ hoàn toàn sốt rét. Dù vậy, chúng ta cũng không thể chủ quan trước những kết quả này, bởi thực tế bệnh sốt rét vẫn đang tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp.
Cảnh giác với các biểu hiện của bệnh Sốt rét.
Sốt rét là một căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, nhưng nếu được phát hiện sớm, người bệnh hoàn toàn có thể được điều trị hiệu quả. Biểu hiện lâm sàng điển hình của bệnh sốt rét trải qua 3 giai đoạn: sốt rét run, sốt nóng và vã mồ hôi.Tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố như: loại ký sinh trùng mắc phải, tình trạng miễn nhiễm của người bệnh hay cơ địa của người nhiễm, bệnh sẽ có những biểu hiện khác nhau. Ở giai đoạn đầu, sốt rét thường biểu hiện qua các triệu chứng thông thường như sốt, ớn lạnh, đau đầu, mệt mỏi, đau cơ khớp, cùng các dấu hiệu về hô hấp và tiêu hóa như thở nhanh, ho, đau bụng hoặc tiêu chảy. Ngoài ra, người bệnh còncó thể có các biểu hiện khác như sốt không thành cơn hoặc sốt liên tục, ớn lạnh, rét, nổi da gà,… Dù chưa trực tiếp đe doạ tính mạng ở giai đoạn này, nhưng đây là những dấu hiệu quan trọng mà người bệnh không nên bỏ qua.
Nguy hiểm nhất là sốt rét ác tính, người bệnh ở giai đoạn này thường có các triệu chứng báo động như sốt cao liên tục, rối loạn ý thức như mê sảng, ngủ li bì, đau đầu dữ dội, co giật hoặc nôn mửa nghiêm trọng. Trong một số trường hợp kéo dài, bệnh nhân có thể bị thiếu máu, người xanh xao, suy nhược, thậm chí là gan hoặc lách bị phình to. Các biến chứng nặng hơn như suy thận, phù phổi cấp, vàng da và xuất huyết có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng nếu không được can thiệp y tế kịp thời.
Ngăn chặn Sốt rét từ các biện pháp đơn giản.
Sốt rét vẫn đang là mối đe doạ thường trực đối với sức khoẻ của người dân trước tình hình các bệnh truyền nhiễm đang có những diễn biến phức tạp. Đáng chú ý, bất kỳ ai cũng có nguy cơ nhiễm bệnh, khiến việc chủ động thực hiện các biện pháp phòng tránh tại chỗ trở thànhrào chắn bảo vệhiệu quả nhất. Biện pháp tiên quyết để ngăn chặn sốt rét chính là triệt tiêu môi trường sinh sôi và trú ngụ của muỗi truyền bệnh. Người dân cần duy trì thói quen dọn dẹp nhà cửa thông thoáng, khô ráo, tránh để không gian tối tăm, ẩm ướt tạo điều kiện cho muỗi ẩn nấp. Đồng thời, việc phát quang bụi rậm quanh nhà, khơi thông cống rãnh và loại bỏ các vũng nước đọng là vô cùng cần thiết. Bên cạnh đó, cần phun thuốc diệt côn trùng định kỳ hoặc lắp đặt lưới chống muỗi để hạn chế các tác nhân gây bệnh. Song song với việc cải tạo môi trường, các biện pháp bảo vệ cá nhân cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Thói quen ngủ màn, mặc quần áo dài tay và sử dụng kem chống muỗi nên được duy trì thường xuyên và đều đặn. Ngoài ra, cũng cần đặc biệt lưu ý về an toàn truyền máu đối với những người có tiền sử mắc bệnh sốt rét hoặc sống trong vùng lưu hành dịch. Và ngay khi có các dấu hiệu bất thường, nên đến ngay các cơ sở y tế để xét nghiệm và điều trị kịp thời. Những việc làm này tuy nhỏ, nhưng nếu được thực hiện được sẽ góp phần quan trọng trong việc phòng, chống sốt rét.
Để bảo vệ vững chắc thành quả đã đạt được, các địa phương trên cả nước đang quyết liệt đẩy mạnh chiến lược phòng, chống sốt rét toàn diện và đồng bộ hướng tới mục tiêu loại trừ sốt rét vào năm 2030. Các hoạt động truyền thông được tăng cường mạnh mẽ, đảm bảo phù hợp với đặc thù từng địa bàn, nhằm lan tỏa sâu rộng ý thức phòng bệnh đến mọi tầng lớp nhân dân. Đồng thời, các đơn vị y tế cần chú trọng triển khai các nghiệp vụ chuyên môn như xét nghiệm sàng lọc và giám sát dịch tễ nhằm phát hiện sớm, quản lý chặt chẽ và điều trị kịp thời cho bệnh nhân, qua đó ngăn chặn triệt để nguy cơ lây lan diện rộng. Sự đồng lòng giữa ý thức chủ động của mỗi cá nhân và sự chỉ đạo sát sao, đồng bộ của chính quyền chính là mấu chốt để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và chinh phục mục tiêu loại trừ sốt rét.
Với thông điệp: “Tập trung mọi nguồn lực thực hiện thành công mục tiêu loại trừ sốt rét tại Việt Nam vào năm 2030”, sự chủ động của mỗi cá nhân chính là nền tảng vững chắc nhất góp phần bảo vệ sức khoẻ bản thân và kiến tạo nên một cộng đồng khoẻ mạnh. Qua đó, góp phần thúc đẩy hiện thực hoá mục tiêu vì một Việt Nam không còn sốt rét trong tương lai.