Theo đó, Sở Y tế đề nghị Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, các Trung tâm Y tế trực thuộc Sở và UBND các xã, phường triển khai đồng bộ các giải pháp theo chức năng, nhiệm vụ được giao; chú trọng giám sát, phát hiện sớm, xử lý kịp thời các trường hợp phơi nhiễm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức chủ động bảo vệ sức khỏe của người dân.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được ngành Y tế Gia Lai xác định là đẩy mạnh truyền thông về nguy cơ và các biện pháp dự phòng bệnh Dại, nhất là tại cộng đồng, trường học và những khu vực có nguy cơ cao. Nội dung tuyên truyền tập trung giúp người dân nhận biết mức độ nguy hiểm của bệnh, chủ động tiêm vắc xin cho chó, mèo; đồng thời trang bị kiến thức xử trí đúng cách khi bị động vật nghi mắc bệnh cắn, cào.
Công tác truyền thông cần được chú trọng tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực nông thôn và những nơi có tỷ lệ tiêm vắc xin cho đàn chó, mèo còn thấp. Qua đó, từng bước thay đổi nhận thức, hạn chế tâm lý chủ quan và các tập quán xử trí không phù hợp khi xảy ra phơi nhiễm.
Song song với hoạt động truyền thông, ngành Y tế đang rà soát, củng cố điều kiện tại các cơ sở tiêm chủng nhằm mở rộng mạng lưới cung cấp vắc xin và huyết thanh kháng Dại, tạo thuận lợi để người dân được tiếp cận điều trị dự phòng kịp thời.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh được giao chủ trì rà soát điều kiện công bố cơ sở đủ điều kiện tiêm chủng tại các Trung tâm Y tế; hướng dẫn hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực để từng bước mở rộng các điểm tiêm. Mục tiêu đến hết năm 2026, 100% Trung tâm Y tế khu vực đủ điều kiện và thực hiện tiêm vắc xin, huyết thanh kháng Dại, góp phần bảo đảm người dân bị phơi nhiễm được tiếp cận dịch vụ dự phòng thuận lợi, kịp thời.
Bệnh Dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm, với tỷ lệ tử vong gần như 100% khi đã xuất hiện triệu chứng. Trong khi đó, tình trạng người dân bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh cắn, cào vẫn còn xảy ra tại nhiều nơi. Vì vậy, nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ y tế tuyến cơ sở, đồng thời tăng cường phối hợp giữa ngành Y tế, ngành Thú y và chính quyền địa phương có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát nguy cơ.
Theo kế hoạch của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, trong quý III năm 2026 sẽ tổ chức 07 lớp tập huấn cho cán bộ phụ trách công tác phòng, chống dịch của 28 Trung tâm Y tế, 135 Trạm Y tế xã, phường và đại diện UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh.Nội dung tập huấn nhằm củng cố kiến thức, kỹ năng giám sát, phát hiện và xử lý các trường hợp phơi nhiễm; đồng thời nâng cao khả năng nhận diện nguy cơ, thu thập và chia sẻ thông tin dịch tễ giữa các tuyến. Qua đó, góp phần chuẩn hóa năng lực của đội ngũ làm công tác y tế cơ sở, nâng cao hiệu quả giám sát và xử lý sớm các tình huống phát sinh.
Cùng với các giải pháp của ngành Y tế, sự tham gia của chính quyền cơ sở và ngành Thú y đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát nguồn lây từ động vật sang người.Sở Y tế đề nghị UBND các xã, phường chỉ đạo Trạm Y tế phối hợp với cơ quan Thú y tăng cường giám sát, phát hiện sớm các trường hợp phơi nhiễm; chủ động trao đổi, chia sẻ thông tin về tình hình bệnh trên người và động vật. Việc giám sát cần tập trung vào những địa bàn từng ghi nhận ổ dịch, khu vực có mật độ đàn chó, mèo cao nhưng tỷ lệ tiêm phòng chưa đạt yêu cầu, đặc biệt là dưới 80%.
Các địa phương cần thực hiện tốt việc quản lý đàn chó, mèo; vận động người dân chấp hành quy định về nuôi, nhốt và tiêm vắc xin định kỳ cho vật nuôi; xử lý các trường hợp thả rông, không thực hiện tiêm phòng theo quy định. Đây là giải pháp quan trọng nhằm chủ động kiểm soát nguồn lây ngay từ động vật, giảm nguy cơ tiếp xúc và phơi nhiễm trong cộng đồng.
Tại một số khu vực nông thôn và khu dân cư, tình trạng chó, mèo thả rông, chưa được quản lý chặt chẽ vẫn còn xảy ra; tỷ lệ tiêm vắc xin phòng Dại cho đàn vật nuôi ở một số nơi chưa đạt yêu cầu. Đáng lo ngại, một bộ phận người dân còn chủ quan khi bị chó, mèo cắn, cào, tự điều trị tại nhà hoặc áp dụng các phương pháp dân gian thay vì đến cơ sở y tế. Nếu không được xử trí vết thương và điều trị dự phòng kịp thời, nguy cơ bệnh Dại khởi phát và tử vong là rất cao.
Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn tỉnh Gia Lai đã ghi nhận 03 trường hợp tử vong do bệnh Dại tại các địa phương gồm xã Ia Ly, xã Đắk Đoa và xã Canh Vinh.
Để chủ động bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng, mỗi người dân cần thực hiện nghiêm các biện pháp sau:
Quản lý chó, mèo nuôi trong gia đình, không để vật nuôi tự do chạy rông ngoài đường, nơi công cộng.
Tiêm vắc xin phòng Dại đầy đủ, đúng lịch cho chó, mèo theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.
Không trêu chọc, tiếp xúc hoặc đến gần chó, mèo có biểu hiện bất thường, đặc biệt là động vật nghi mắc Dại.
Khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc Dại cắn, cào: Cần rửa ngay vết thương thật kỹ bằng xà phòng và nhiều nước; sau đó đến cơ sở y tế để được tư vấn, đánh giá nguy cơ và hướng dẫn điều trị dự phòng.
Tuân thủ đầy đủ chỉ định của cán bộ y tế về tiêm vắc xin và huyết thanh kháng Dại; không tự ý bỏ mũi, trì hoãn hoặc sử dụng các phương pháp điều trị chưa được kiểm chứng.
Phòng, chống bệnh Dại là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và cộng đồng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế, ngành Thú y, chính quyền địa phương và người dân. Quản lý chặt chẽ đàn chó, mèo, thực hiện tiêm phòng đầy đủ cho vật nuôi và xử trí kịp thời khi xảy ra phơi nhiễm là những giải pháp quan trọng nhằm kiểm soát nguồn lây, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, góp phần thực hiện mục tiêu không để xảy ra trường hợp tử vong do bệnh Dại trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
