Gia Lai: Nỗ lực lan tỏa thông điệp “Cho bớt muối - Chấm nhẹ tay” bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Thứ sáu - 18/09/2026 03:27
Thói quen ăn mặn từ lâu đã trở thành một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh tim mạch nguy hiểm. Thực hiện hóa Kế hoạch quốc gia về giảm muối trong khẩu phần ăn giai đoạn 2018 - 2025, ngành Y tế tỉnh Gia Lai đã chủ động triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ từ truyền thông, giáo dục đến quản lý điều trị tại cơ sở, từng bước thay đổi hành vi dinh dưỡng của người dân, góp phần chủ động phòng, chống tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh không lây nhiễm trên địa bàn.
Thói quen giảm mặn trong bữa ăn hằng ngày đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch và phòng chống đột quỵ.
Sau 5 năm kiên trì triển khai, công tác vận động giảm muối trên địa bàn tỉnh Gia Lai đã thu về những kết quả rất tích cực, đạt và vượt nhiều chỉ tiêu trọng tâm do Bộ Y tế đề ra: 100% trường nội trú và bán trú trên địa bàn đã thực hiện chế độ ăn giảm muối cho học sinh. Trên 90% người bệnh mắc tăng huyết áp, tim mạch và các bệnh liên quan khi đến khám đều được tư vấn, hướng dẫn chế độ ăn giảm muối. 90% cán bộ y tế tại các cơ sở khám, chữa bệnh cùng đội ngũ y tế tuyến huyện, xã, nhân viên y tế thôn bản được chuẩn hóa năng lực, sẵn sàng tư vấn, thực hành hướng dẫn chế độ ăn giảm mặn cho người dân. Những chỉ tiêu này thể hiện nỗ lực lớn của địa phương trong việc đưa khuyến cáo y tế vào đời sống thực tế, giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.
Để đạt được những kết quả trên, Sở Y tế Gia Lai đã phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể triển khai đồng bộ nhiều giải pháp:Đưa kiến thức dinh dưỡng vào học đường: Phối hợp cùng Sở GD&ĐT tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa, dạy học sinh kỹ năng đọc hàm lượng Natri/muối trên nhãn thực phẩm bao gói sẵn. Gắn liền với công tác khám chữa bệnh: Tại các bệnh viện và Trạm Y tế, hoạt động tư vấn giảm muối được lồng ghép trực tiếp vào quy trình khám, điều trị nội - ngoại trú và quản lý bệnh mạn tính. Các bác sĩ, điều dưỡng tích cực xây dựng tài liệu, hướng dẫn thực đơn giảm muối phù hợp cho người bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường. Lan tỏa sâu rộng tại cộng đồng: Hình ảnh và thông điệp quen thuộc “Cho bớt muối - Chấm nhẹ tay - Giảm ngay đồ mặn” được tuyên truyền thường xuyên qua các buổi sinh hoạt Hội Phụ nữ, CLB Người cao tuổi, CLB Bệnh nhân tăng huyết áp và hệ thống y tế thôn bản. Đa dạng hóa các kênh truyền thông: Bên cạnh việc treo 1.970 băng rôn và phát sóng 16.633 lượt trên đài truyền thanh xã/phường vào các Ngày Sức khỏe Thế giới, Ngày phòng chống Tăng huyết áp..., ngành Y tế đã chủ động phối hợp với Báo, Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh đăng tải 97 tin, bài, phóng sự. Mạng lưới y tế cơ sở cũng đẩy mạnh chuyển đổi số, tận dụng các nền tảng Zalo, Facebook, Website để đăng bài viết, video ngắn hướng dẫn giảm nêm nếm gia vị hàng ngày. Tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm: Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm vận động các nhà hàng, bếp ăn tập thể chủ động giảm muối trong thực đơn; đồng thời hướng dẫn các cơ sở sản xuất thực phẩm đóng gói ghi rõ hàm lượng Natri/muối theo đúng quy chuẩn.
Song song với truyền thông, công tác đào tạo, giám sát và quản lý điều trị bệnh không lây nhiễm tiếp tục được củng cố toàn diện: Toàn tỉnh đã tổ chức 43 lớp tập huấn cho 2.499 lượt bác sĩ, điều dưỡng, y sĩ tuyến huyện, xã về dự phòng, phát hiện sớm và điều trị bệnh không lây nhiễm. Đội ngũ y tế tuyến tỉnh, xã và các ngành liên quan cũng tham gia hàng chục khóa đào tạo chuyên sâu về dinh dưỡng hợp lý. Đến nay, đã có 96,2% (130/135) Trạm Y tế xã, phường triển khai quản lý, điều trị tăng huyết áp và đái tháo đường. 100% các Trạm Y tế duy trì đo kiểm tra huyết áp cho người dân từ 18 tuổi trở lên khi đến khám. Hiện tỉnh đang duy trì quản lý điều trị ngoại trú lâu dài cho 65.026 bệnh nhân tăng huyết áp (đạt tỷ lệ 47,2%), trong đó 26.707 bệnh nhân đã kiểm soát tốt huyết áp mục tiêu. Đặc biệt, tỉnh vẫn duy trì giám sát sử dụng muối i-ốt tại >95% hộ gia đình, bảo đảm "mục tiêu kép": vừa giảm tổng lượng muối tiêu thụ để bảo vệ tim mạch, vừa phòng chống hiệu quả các rối loạn do thiếu i-ốt.
Lớp tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ y tế cơ sở về dự phòng, phát hiện sớm và quản lý điều trị các bệnh không lây nhiễm tại Gia Lai.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác can thiệp giảm muối tại Gia Lai vẫn gặp không ít khó khăn. Thói quen ăn mặn và sử dụng nước mắm, gia vị truyền thống đã ăn sâu vào đời sống qua nhiều thế hệ. Mặt khác, địa bàn tỉnh rộng lớn, địa hình phân tán với nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, khiến việc tiếp cận truyền thông chưa thực sự đồng đều.
Để tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả giai đoạn tới, Sở Y tế tỉnh Gia Lai kiến nghị Bộ Y tế: Nghiên cứu ban hành quy định pháp lý bắt buộc về việc ghi rõ hàm lượng Natri/muối và dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng trên thực phẩm chế biến sẵn; đồng thời ban hành hướng dẫn kiểm tra, giám sát chất lượng bữa ăn tại trường học, công sở. Tiếp tục hỗ trợ địa phương xây dựng các bộ tài liệu, mô hình nêm nếm giảm muối chuẩn hóa, trực quan, phù hợp với văn hóa ẩm thực đặc thù của từng vùng miền, đặc biệt là khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới.
Giảm muối trong bữa ăn hằng ngày là một hành động đơn giản nhưng mang lại lợi ích to lớn cho sức khỏe. Sự vào cuộc đồng bộ giữa ngành Y tế, chính quyền, nhà trường và mỗi gia đình chính là "chìa khóa vàng" để xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, chủ động đẩy lùi nguy cơ bệnh tật tại Gia Lai.
Tác giả bài viết: Phương Nga (Khoa Truyền thông GDSK - CDC)
