Ngày Thế giới phòng, chống tự tử (10/9) được tổ chức hằng năm nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về phòng ngừa tự tử, thúc đẩy sự quan tâm đối với sức khỏe tâm thần và khuyến khích mọi người chủ động tìm kiếm, cung cấp sự hỗ trợ khi cần thiết. Đây cũng là dịp nhắc nhở mỗi gia đình, nhà trường, cơ quan, đơn vị và toàn xã hội rằng phòng ngừa tự tử là trách nhiệm chung và có thể thực hiện bằng những hành động thiết thực.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có hơn 700.000 người tử vong do tự tử trên toàn cầu. Tại Việt Nam, số liệu thống kê chưa phản ánh đầy đủ tình hình thực tế. Tuy nhiên, những áp lực ngày càng đa dạng trong cuộc sống cho thấy chăm sóc sức khỏe tâm thần, xây dựng mạng lưới hỗ trợ và phát hiện sớm người có nguy cơ là những nội dung cần được quan tâm thường xuyên.
Nhận biết dấu hiệu cảnh báo
Không phải người đang gặp khủng hoảng đều có biểu hiện giống nhau. Một số thay đổi đáng lưu ý có thể gồm: buồn bã, tuyệt vọng kéo dài; thu mình, ngại giao tiếp; mất hứng thú với những hoạt động thường ngày; thay đổi bất thường về tâm trạng, giấc ngủ, ăn uống hoặc hành vi; cảm giác bế tắc, vô vọng.
Khi nhận thấy những dấu hiệu này, hãy lắng nghe với sự bình tĩnh, không phán xét hay trách móc, đồng thời quan tâm và khuyến khích người đang gặp khó khăn tìm kiếm sự hỗ trợ từ người thân, nhân viên y tế hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần. Nếu người đó có dấu hiệu không an toàn với chính mình, cần nhanh chóng tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn.
Gia đình và cộng đồng cùng hành động
Mỗi người đều có thể góp phần phòng ngừa tự tử bằng những hành động thiết thực: chủ động hỏi thăm, lắng nghe, chia sẻ và tạo cảm giác an toàn cho người đang gặp khó khăn. Gia đình, nhà trường và nơi làm việc cần xây dựng môi trường thân thiện, tôn trọng, giảm kỳ thị và khuyến khích mọi người tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần.
Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, cha mẹ, thầy cô cần gần gũi, tôn trọng, lắng nghe và hạn chế những áp lực không cần thiết, giúp các em có môi trường sống và học tập an toàn.
Chủ động chăm sóc sức khỏe tâm thần
Mỗi người cần quan tâm đến sức khỏe tinh thần của chính mình. Khi cảm thấy căng thẳng, buồn bã hoặc bế tắc kéo dài, hãy chia sẻ với người thân, bạn bè hoặc người có chuyên môn, thay vì âm thầm chịu đựng. Duy trì các mối quan hệ tích cực, ngủ đủ giấc, ăn uống hợp lý, thường xuyên vận động và hạn chế chất kích thích cũng góp phần bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần.
Phòng, chống tự tử là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, cơ quan, đơn vị, ngành Y tế và toàn xã hội. Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống tự tử 10/9, hãy cùng lan tỏa sự quan tâm, lắng nghe và sẻ chia, để mỗi người đều biết rằng họ không đơn độc và luôn có sự hỗ trợ khi cần.
Hãy quan tâm trước khi quá muộn. Lắng nghe để thấu hiểu. Đồng hành để trao thêm hy vọng.
